Maandelijks archief: april 2015

No Science Is An Island

Een van de verleidingen van wetenschappelijk onderzoek is om steeds verder door te graven naar een steeds kleiner detail dat meetbaar is – en vooral – dat doet waar je stilletjes op hoopt.

Er zijn veel interventies die meer effect op ons welbevinden hebben dan pillen, maar pillen zijn telbaar en passen zo goed in een dubbelblind gerandomiseerd onderzoek. Placebopillen zijn een stuk eenvoudiger dan placebo-steungroepen, placebo-mediteren of placebo-beleidsmaatregelen. Pillen en drankjes relateren ook aan een eeuwigdurende zoektocht van de mens: een tovermiddel dat ons onoverwinnelijk en onsterfelijk maakt. Of het nu het toverdrankje uit Asterix en Obelix is, de steen der wijzen van Harry Potter, of de Heilige Graal.

Meetbaarheid en statistiek hebben de status van het orakel van Delphi gekregen. Er wordt iets heel belangrijks gezegd, je weet alleen niet wanneer het van toepassing zal zijn. Hoe míjn balletje rolt zegt het onderzoek niet. Net zomin als Oedipus wist wáár hij zijn vader of moeder zou ontmoeten.

Ik ben niet tegen wetenschap of statistiek. We boeken steeds vooruitgang, we behandelen diabetes, wonden, fracturen, kanker als nooit tevoren. Onze gemiddelde levensverwachting is hoger dan ooit. We kunnen naar de maan en zonder telefoon of computer wil ik echt niet meer. Maar in de 18de eeuw werden in Engeland ook heel veel mensen ouder dan 80 jaar. Het was een stabiele samenleving met een gematigd klimaat. In tegenstelling tot Frankrijk werd Engeland niet geplaagd door roversbendes die elke continuïteit (en oogst) vernietigden.

Zo blijkt iedere tijd de samenleving voor andere uitdagingen te stellen. Met sociale veiligheid, genoeg eten voor iedereen, scholing, ziektepreventie (onder andere met vaccins), schoon water, en riolering losten we veel problemen van de verstedelijking op. Nú is de grote uitdaging om problemen die zijn ontstaan door de toegenomen welvaart op te lossen. Welvaartsziekten of niet-overdraagbare ziekten zoals hart- en vaatziekten, kanker, longziekten, suikerziekte worden tegenwoordig door de Verenigde Naties als epidemische uitdaging benoemd.

Welvaartsziekten ontstaan niet alleen door overvloed. Ze ontstaan ook door ongebreidelde marketing waarbij hoogwaardige (wetenschappelijk onderzochte) beïnvloedingstechnieken worden gebruikt om ons te doen geloven dat geluk en gezondheid uit een potje of je portemonnee komen. Het politieke krachtenveld waarin dit mogelijk is, is net zo relevant als statistiek, farmacie en pathologie.

We zijn altijd onderdeel van een groter krachtenveld, als apotheker, als arts, als patiënt, iedereen. Je bent onderdeel van een groep (wat overigens heel belangrijk is voor je gezondheid) en de mythen eindigen meestal met de conclusie dat het antwoord in jezelf zit. Dat je zelf je grootste draak bent.

Ik ben vóór goed onderzoek en meten. Daarnaast zeg ik: “Vergeet vooral niet om regelmatig naar het grotere plaatje te kijken.” Daarom is het geneeskunde en geen geneeskunstje. Daarom is het ook levenskunst en moet je af en toe iets HEEL anders gaan doen.

“If you find yourself in a hole, stop digging. ;-)“

dr Martine van Eijk, arts np. ze heeft meer dan 10 jaar voor MFM gewerkt en sluit hiermee haar bijdrage aan de redactie af. Ze werkt als onderzoeker en trainer-coach.

en dit is dus een extra publicatie van de column in MFM-online.nl

Advertenties